RSS

Αλαίν Μπαντιού: Ο Αμέντ Φιλόσοφος—Το Τυχαίο

Αλαίν Μπαντιού: Ο Αμέντ Φιλόσοφος
[Οικογενειακό θέατρο, κατάλληλο για παιδιά άνω των δώδεκα ετών]
Σκετς 7: Το Τυχαίο

Αμέντ, Μουστάκιας

Αμέντ: Μουστάκια! Ελάτε από δω, ο δρόμος είν’ άδειος.

Μουστάκιας: Δεν μπορεί κανένας πια να κάνει βήμα σ’ αυτή τη διαολεμένη τη Κρεατομυγοκουρούνα χωρίς να σκοντάψει πάνω σε σκουπιδοντενεκέ — ή πάνω σ’ Αράπη.

Αμέντ: Ευτυχώς, δηλαδή, που υπάρχουν και ντενεκέδες που δεν είν’ αράπικοι, ντενεκέδες βέροι ελληνικοί· όπως κι Αράπηδες που δεν είναι ντενεκέδες. Εμπρός, Μουστάκια. Υπάρχει κόσμος εδώ που κάνει πώς και πώς να σας ακούσει.

Πριν καλά καλά προλάβει ο Μουστάκιας να εγκαταλείψει το κέντρο τής σκηνής, του πέφτει μια γλάστρα στο κεφάλι ακριβώς κάτ’ απ’ την καμάρα.

Μουστάκιας: Μα τι … μα τι … τι ’ταν αυτό, μου ’στησαν καρτέρι τα τομάρια!

Αμέντ: Όχι, Μουστάκια, όχι, ήταν το τυχαίο.

Μουστάκιας: Το τυχαίο … ρε, άντε χάσου κι εσύ και το τυχαίο σου! Εδώ μας ξεπαστρεύουν, μας μακελεύουν, μας κλέβουν, μας ληστεύουν, μας εκβιάζουν παραφύσικα,1 μας ντοπάρουν, μας εϊτζιάζουν, αρπάζουν τις δουλειές μας, μας ξολοθρεύουν, μας παλουκώνουν, μας κακοποιούνε σεξουαλικά και από πίσω, μας μισοσεληνοποιούν,2 μας εξ-μουσμουλ-μανίζουν, μας εξωβραϊζουν, μας διανοουμενοκρατίζουν, μας γκανγκστερίζουν, μας κοσμοπολιτοκαπιταλίζουν — κι εσύ κάθεσαι τώρα και μου λες ότι φταίει το τυχαίο.

Αμέντ: Για τις τεράστιες συμφορές που απειλούν τους Έλληνες εγώ προσωπικά δεν ξέρω τίποτε. Αλλά για την πτώση τής γλάστρας ακριβώς κάθετα πάνω στο αρχαιοελληνικό κρανίο σας, δεν χωράει καμία αμφιβολία.

Ας εξετάσουμε μια πρώτη αλληλουχία γεγονότων. Σας φωνάζω να έλθετε. Και εσείς, έχοντας λάβει κάθε δυνατή προφύλαξη, εμφανίζεστε δημοσίως, εδώ, στο κέντρο τής Κρεατομυγοκουρούνας. Ας εξετάσουμε τώρα μια δεύτερη αλληλουχία γεγονότων: μια νεαρά αραπίνα λαχταρώντας να στολίσει το πρεβάζι της μ’ ένα μεταφυτεμένο ενθύμιο από τη μακρινή και οργιώδη Αφρική σκύβει να ποτίσει τα λουλούδια της και, με μια απερίσκεπτη χειρονομία που προδίδει την απαράμιλλη φλόγα τής ψυχής της, αναποδογυρίζει, όλως τυχαίως, μια απ’ τις γλάστρες της. Υφίσταται, λοιπόν, κάποια σχέση μεταξύ των δύο αυτών αλληλουχιών; Σίγουρα δεν υπάρχει καμία απολύτως σχέση, εφόσον μέσω τής επιστημονικής οδού έχει εξακριβωθεί ότι ο Μουστάκιας, ως γνήσιος τζέντλεμαν, φροντίζει να κρατάει τις αποστάσεις του από κάθε γυναίκα που … η φάτσα της δεν έχει το χρώμα γαλαζοαίματης Κρεατομυγοκουρουνιώτισσας. Η γλάστρα, λοιπόν, ως απόρροια τής δεύτερης αλληλουχίας γεγονότων, πέφτει υπακούοντας στους νόμους της παγκόσμιας βαρύτητας. Από την άλλη όμως μεριά, ο Μουστάκιας, ο οποίος μάς προκύπτει από την πρώτη αλληλουχία γεγονότων, κινείται σύμφωνα με τους νόμους τής κλασσικής ελληνικής φρόνησης. Οι δύο αυτές κινήσεις είναι άσχετες μεταξύ τους. Παρ’ όλ’ αυτά, η σύγκλισή τους λαμβάνει χώρα ακριβώς επάνω στην κορυφή τού κρανίου του Μουστάκια. Έχουμε, λοιπόν, μια συγκλονιστική συγ-κυρία. Αυτή, αγαπητέ μου Μουστάκια, είναι η φύση τού τυχαίου: πρόκειται για μια εντυπωσιακή συγκυρία, μια διασταύρωση δύο αλληλουχιών γεγονότων εντελώς άσχετων μεταξύ τους.

Μουστάκιας: Εγώ θα προτιμούσα να κερδίσω στο Λόττο, αλλά πού τέτοια τύχη … αυτή τουλάχιστο η συγκυρία δεν σου ανοίγει το κεφάλι στα δύο — για το Λόττο λέω.

Αμέντ: Αλλά, όπως θα δεις, αν αρχίσουμε απ’ την αρχή, δεν θα συμβεί τίποτε. Πράγμα που αποδεικνύει ότι πρόκειται για κάτι τυχαίο. Διότι, αν υπάκουε στην αναγκαιότητα, θ’ άρχιζε πάλι απ’ την αρχή. Ίδια η αιτία, ίδιο και το αποτέλεσμα. Αυτό είναι η αναγκαιότητα. Δώσε τώρα προσοχή και θα σου δείξω πως θα το ζήσεις και στην πράξη.

Ο Αμέντ και ο Μουστάκιας βγαίνουν από τη σκηνή, που μένει για μια στιγμή άδεια πριν την επιστροφή τού Αμέντ.

Αμέντ: Μουστάκια, Μουστάκια, έλα πίσω! Έφυγε το τυχαίο!

Μουστάκιας (από το παρασκήνιο): Είσαι σίγουρος;

Αμέντ: Απολύτως. Είναι αδύνατο να επαναληφθεί το τυχαίο. Αν τυχόν επαναλαμβανόταν, αυτό θα σήμαινε ότι πίσω του κρύβεται μια αναγκαιότητα.

Ο Μουστάκιας επιστρέφει διστακτικά ρίχνοντας συχνές ματιές στην καμάρα· κι αμέσως του πέφτει άλλη μια γλάστρα στο κεφάλι.

Μουστάκιας: Δολοφόνε! Αναρχοκομμούνι! Καθίκι!

Αμέντ: Μα … μα είναι το τυχαίο!

Μουστάκιας: Το … το … Έλα να σε καρυδώσω, δεν το ’χω σε τίποτα να σου στρίψω όλως τυχαίως το λαιμό. Θα δεις πόσο τυχαία θα στο κάνω θρύψαλα το σβέρκο.

Αμέντ: Δείξτε ψυχραιμία … Ας εξετάσουμε ξανά τον πρώτο αιτιώδη σύνδεσμο των γεγονότων …

Μουστάκιας: Ναι, ρε, να το εξετάσω το πρώτο συφιλιασμένο απόβρασμα τού κερατά! Δείξε μου τη μούρη τού τυχαίου σου! Αν είναι άντρας, να ’ρθει έξω, ο τυχαίος σου!

Αμέντ: Μα δεν πρόκειται για άντρα, αλλά για συγ-κυρία. Αυτή μάλιστα τη φορά, η πρώτη αλληλουχία γεγονότων είναι ακόμη πιο ανεξάρτητη απ’ τη δεύτερη. Και, ενώ εμείς επινοούσαμε και καταστρώναμε την πειραματική μας απόδειξη, τι πάει και κάνει εκεί ψηλά η θεϊκή μας Αραπίνα με τα λουλούδια και το ποτιστήρι; Νομίζεις ότι κάθισε να συλλογιστεί; Μήπως παρακολουθούσε με προσοχή την απόδειξη μας; Όχι βεβαίως. Αγουροξυπνημένη και ξεχειλίζοντας από χαρά, ακόμα πιο τσαχπίνικα κι απρόσεκτα, απλώνει το λάγνο της το χέρι και παρ’ την κάτω τη γλάστρα, όπως ακριβώς το προέβλεψε ο Νεύτωνας! Ο Μουστάκιας, στο μεταξύ, προχωράει αργά και σταθερά, δείχνοντας ακόμα μεγαλύτερη σύνεση και περίσκεψη απ’ ό,τι πρωτύτερα, και, τσουπ!, να σου άλλη μια ατυχή και συγκλονιστική συγκυρία πάνω στο κρανίο τού Μουστάκια, που δεν είναι βεβαίως εκεί χωρίς λόγο ύπαρξης. Κοίτα να δεις, αν τώρα κάνουμε ένα δεύτερο πείραμα, σε διαβεβαιώνω ότι δεν θα συμβεί απολύτως τίποτε κι έτσι θα πειστείς, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, ότι έχουμε να κάνουμε με δύο διαδοχικά τυχαία γεγονότα χωρίς καμία απολύτως σχέση μεταξύ τους.

Μουστάκιας: Δεύτερο πείραμα! Με περνάς ρε για κορόιδο, ταλιμπανοτσόγλανε τής κακιάς ώρας;

Ή καλύτερα, τώρα που το σκέφτομαι … Για έλα δω και θα κάνουμε ένα πραγματικά νέο πείραμα, έτσι, Αμεντουλάκο μου; Θα δουλέψουμε μαζί για την επιστήμη, εγώ κι εσύ. Αλλ’ αυτή τη φορά θα γυρίσω πρώτος εγώ, μετά θα σε φωνάξω και τότε μόνο θα εμφανιστείς.

Αμέντ: Απίστευτο! Ο Μουστάκιας ανακαλύπτει από μόνος του τη σύγχρονη πειραματική επιστήμη. Μέσω τής πειραματικής μεταβολής των συνθηκών θα επιχειρήσει να διαχωρίσει το αναγκαίο και προβλέψιμο από το καθαρά τυχαίο. Μουστάκια, έτσι που πάτε θα κερδίσετε το Νόμπελ.

Μουστάκιας: Κοντός ψαλμός κι όποιος γελάσει τελευταίος.3

Ο Αμέντ και ο Μουστάκιας εγκαταλείπουν τη σκηνή. Στη συνέχεια, ο Μουστάκιας επιστρέφει με χίλιες δύο προφυλάξεις, δεν συμβαίνει τίποτε και τον ακούμε να λέει θριαμβευτικά:

Μουστάκιας: Αμέντ, Αμεντουλάκο μου! Έλα, εμφανίσου …

Αμέντ: Όλα εντάξει; Την κοπάνησε το τυχαίο;

Τη στιγμή ακριβώς που ο Αμέντ επιστρέφει στη σκηνή, ο Μουστάκιας τρώει στο κεφάλι μια τρίτη γλάστρα.

Μουστάκιας (σωριάζεται κάτω από το σοκ): Με δολοφονούν, μ’ εξοντώνουν! Αστυνομία! Άμεση Δράση! Στείλτε τα ΕΚΑΜ, το ΕΚΑΒ! Ασθενοφόρο! Την Πυροσβεστική!

Αμέντ: Ακόμα και πάντα το τυχαίο.

Μουστάκιας (σχεδόν ανίκανος να αντιδράσει): Καταραμένε μαυρομούρη! Δημόσιε Κίνδυνε, επικηρυγμένε ταλιμπανοφασίστα! Να πέντε τυχαία στα μούτρα σου!

Αμέντ: Σκεφτείτε, σας παρακαλώ! Εσείς δεν είσαστε που μηχανευθήκατε το μεγαλοφυές σχέδιο να επιστρέψετε πρώτος; Πώς απαιτείτε λοιπόν από την άμοιρη κορασίδα να είναι σε θέση να παρακολουθεί τον βηματισμό τής υπερεπιστημονικής σας σκέψης; Όπως ήδη ανέφερα, ο βαθμός εξάρτησης τής πρώτης αλληλουχίας γεγονότων από τη δεύτερη είναι τώρα κατά πολύ μικρότερος σε σχέση με την πρώτη περίπτωση. Ενώ εσείς, Μουστάκια, βυθίζεστε ολοένα και βαθύτερα στις επιστημονικές σας σκέψεις, η Αραπίνα μας εκεί ψηλά, ας την αποκαλέσουμε Φεντά, ξεσαλώνει όλο και πιο πολύ. Εδώ διαπιστώνουμε μια παρέκκλιση. Η κατάσταση ξεφεύγει κι έτσι προκύπτει το απόλυτα τυχαίο.

Μουστάκιας: Ξέρεις τι πρέπει να κάνουμε με το επιστημονικό ζήτημα, Αμεντουλάκο μου; Εγώ θα μείνω εδώ χάμω κι εσύ θα φύγεις, μετά θα ξαναγυρίσεις, θα ξαναφύγεις, θα ξαναγυρίσεις και ούτω καθεξής … Αυτό θα ήταν το σωστό! Κι ίσως το νιώσεις από κοντά κι από πρώτο χέρι το τυχαίο …

Αμέντ: Φανταστική η ιδέα σας, αντάξια ενός Νεύτωνα ή ενός Αϊνστάιν! Μια απόλυτα επιστημονική πειραματική παραλλαγή!

Ο Μουστάκιας λουφάζει στην άκρη τής σκηνής. Ο Αμέντ φεύγει και επιστρέφει πολλές φορές, χωρίς να συμβεί απολύτως τίποτε.

Αμέντ: Είναι πλέον αναμφισβήτητο. Τρεις φορές συναντήσαμε το τυχαίο και τώρα συναντάμε την αναγκαιότητα. Η αναγκαιότητα, σας πληροφορώ, είναι εκείνο που συμβαίνει όταν καμία αλληλουχία γεγονότων δεν διασταυρώνεται όλως τυχαίως με μια άλλη. Όταν δηλαδή τα ενδεχόμενα γεγονότα διακλαδίζονται και αποκλίνουν απόλυτα μεταξύ τους· εγώ πηγαινοέρχομαι, ενώ, εκεί ψηλά, το έτερο μέρος κλείνει το παραθύρι της και είμαστε εντελώς αδιάφοροι ο ένας προς τον άλλον. Ουδέν, λοιπόν, πατατράκ.

Μουστάκιας
: Ως εδώ και μη παρέκει …

Αμέσως τότε ο Μουστάκιας τρώει στο κεφάλι μια τέταρτη γλάστρα που αυτή τη φορά τον βγάζει οριστικά νοκ-άουτ
.

Αμέντ: Πρέπει, εντούτοις, να παραδεχτώ πως όταν το τυχαίο επιμένει καταλήγει να μοιάζει με την αναγκαιότητα.

Ενώ ο Αμέντ πηγαίνει πέρα δώθε στη σκηνή, πέφτει ξαφνικά μια πέμπτη γλάστρα που τον παίρνει ξώφαλτσα.

Αμέντ: Ωχ! Ωχ! Εδώ τελειώνει το μάθημα φυσικής.

[1] Απόδοση τού αδόκιμου extorquationner αντί για extorquer.
[2croissant-iser από το croissant (ισλαμική ημισέληνος), κ.λπ.
[3Que l’aile soit noble ou pas, le poulet sera rôti. Voyons un peu le nouveau truc: μια άλλη δυνατή μετάφραση πιο κοντά στο πρωτότυπο είναι η εξής «είτε πρώτης είτε δεύτερης διαλογής το κοτόπουλο, τι θα κάνει, θα ψηθεί. Για να δούμε πως θα μας βγει το νέο κόλπο». Πρόκειται μάλλον για επινόηση τού Μπαντιού, με νόημα αντίστοιχο με το αγγλικό by hook or by crook. Το μόνο γνωμικό που μπόρεσα να εντοπίσω με νοηματική συνάφεια ήταν το «περιμένει να του πέσουν ψημένες οι πέρδικες από τον ουρανό».

Εικόνα: http://www.muian.com/muian03/03Redon_P01_44.jpg

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s