RSS

A.Badiou—Διάγραμμα («Θεωρία τού Υποκειμένου»)

25 Ιαν.

Διάγραμμα

18 Μαΐου 19791

Απραγματοποίητο — Το τυπικό υποκειμενικό — Εξομοίωση με σημείο — Άξονας τής κατάργησης — Διαδρομή — Δράση, αντίδραση, παγίωση — Ο κοχλίας

1

Η δυνατότητα τής απεικόνισης τού υποκειμένου ως αναποφάνσιμου παρέχεται μέσω τής αδυνατότητας χάραξης τού διαγράμματός του. Το συγκεκριμένο εγχείρημα είναι επομένως ανέφικτο. Το σχήμα που πρόκειται να σχεδιάσουμε και το οποίο οφείλει να ερμηνευθεί βάσει των προβολών και των οριακών του σημείων δομεί και οργανώνει ορισμένα συμπτωματικά χαρακτηριστικά τού ασχηματοποίητου.

Ούτε η ποιοτική ρήξη ως λειτουργία πρακτικού χαρακτήρα, ούτε η αντίφαση, οι όροι τής οποίας δεν αποτυπώνονται σε ενιαίο επίπεδο, δύνανται να αναπαρασταθούν γραφικά.

Δεν υπάρχει γεωμετρία τής διαλεκτικής.

Ο λακανικός λόγος ολοκληρώνεται με τη σχεδίαση ενός ανέφικτου διαγράμματος, επισημαίνοντας, αφράστως, το σημείο εκείνο όπου το πραγματικό δεν δύναται, παρ’ όλ’ αυτά, να απεικονιστεί με τη μορφή σημείου.

2

Ας θεωρήσουμε κατ’ αρχάς τον χώρο-θέσης [splace] ως τόπο τού εκτόπως γίγνεσθαι τού υποκειμένου (Σχήμα 1). Το όριο τής κατανομής θέσεων τίθεται εδώ από την κενή θέση, τη μη κατειλημμένη θέση, που αποτελεί το δομικό υπόβαθρο τού έκτοπου.

Πώς θα απεικονίσουμε τη μη κατειλημμένη θέση; — Εμμέσως, μέσω μιας οπής.

Αν ξεκινήσουμε λοιπόν από μια επίπεδη επιφάνεια η οποία φέρει μια οπή, θα διαπιστώσουμε αμέσως ότι έχουμε παραβλέψει το ουσιώδες, ότι δηλ. η ίδια η οπή είναι μια θέση, μια θέση κενή, και συνεπώς ένα σημείο όμοιο με τα άλλα, σημείο σκεδασμένο ανάμεσα στα άλλα σημεία, σημείο το οποίο μπορεί μάλιστα να λείπει από τη θέση του.

Αλλά πώς μπορούμε να αναπαραστήσουμε το γεγονός ότι το υποκείμενο, σε κατάσταση εσωτερικού αποκλεισμού, ταλαντώνεται «γύρω» από την κενή θέση την οποία αδυνατεί να πληρώσει; Επομένως, η μέχρι τώρα προσπάθειά μας αποτελεί μια πρώτη και πρόχειρη προσέγγιση. Με σκοπό την επισήμανση τού ότι η πλήρωση τής κενής θέσης αποτελεί δομική κίνηση, ότι δηλ. αποτελεί ταλάντωση ή έκλειψη, πρέπει να βρούμε κάποιο τρόπο να απεικονίσουμε διαγραμματικά το γεγονός ότι «κάποιο πράγμα» εντός τού χώρου-θέσης [splace] κατέχει και συγχρόνως δεν κατέχει την κενή θέση, πληροί και συγχρόνως δεν πληροί την οπή τής επίπεδης επιφάνειας. Επέλεξα ως εκ τούτου τη λύση ενός διανύσματος, χωρίς σημείο εφαρμογής, το οποίο θα είναι προσανατολισμένο προς την κενή θέση. Η πόλωση τού διανύσματος, εφόσον αυτό θεωρηθεί ότι τείνει ασυµπτωτικά προς την κενή θέση, ενοποιεί τόσο την πλήρωση (αφού η οπή είναι εκείνη που καθορίζει τη φορά του), όσο και την μη-πλήρωση (αφού το διάνυσμα δεν γεμίζει το κενό).

Μια δεύτερη βασική εργασία συνίσταται στη γραφική αναπαράσταση τής υπερβολής ή τής υπέρβασης, δηλ. στην οπτικοποίηση τού έκτοπου, μέσω τής εισαγωγής τού τοπολογικού στοιχείου. Έχουμε λοιπόν ανάγκη από κάτι που δεν θα ταυτίζεται ούτε με την απλή ιδιότητα τού στοιχείου τού χώρου-θέσης ούτε απλώς με την πλήρωση τού κενού, αλλά το οποίο θα φέρει σε γειτνίαση τα δύο αυτά δεδομένα, ούτως ώστε να συναρτηθεί με το δομικό χαρακτήρα τού υποκειμένου. Το στοιχείο αυτό δηλώνεται μέσω μιας γωνιακής κλίσης η οποία, λόγω τού ότι εισάγει όχι μόνο το δεδομένο τής επιφάνειας αλλά και αυτό τού χώρου, αφενός μεν εκφράζει συμβολικά την υπέρβαση κατά το μέρος που συνεπάγεται την βίαιη διάρρηξη τής ενότητας τής επιφάνειας· αφετέρου δε — εφόσον βρίσκεται άνωθεν τού διανύσματος — εξακολουθεί2 να δομείται μέσω τής παλμικής κίνησης, διακόπτοντας, συγχρόνως, τη ρυθμική μονοτονία τής τελευταίας.

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός-πλαίσιο θα μπορούσε δικαιολογημένα να αποκληθεί ως το τυπικό υποκειμενικό [subjectif formel].

Το τυπικό υποκειμενικό συνδυάζει σε μια μοναδική διαδικασία την διανυσματική κίνηση με φορά προς το κενό και τη γωνιακή απόκλιση μέσω τής οποίας τίθεται3 εκτός τού χώρου-θέσης.

Μια υποκειμενική θέση αντιστοιχεί σε σημείο S1, το οποίο ορίζεται κατά διανυσματικό τρόπο — με συνέπεια να μπορεί να εντοπιστεί βάσει τού γεγονότος ότι έχει φορά κίνησης προς την κενή θέση, ανεξαρτήτως τού ότι τίθεται, συγχρόνως, εκτός τού χώρου-θέσης — , ενώ συγχρόνως αποτελεί το υπόβαθρο μιας διαφορικής γωνιακής απόκλισης σε χωρική εγγύτητα με το S1 (ώστε να δηλωθεί έτσι η διαλείπουσα υπέρβαση έναντι τής παλμικής κίνησης που ωθεί το σημείο προς την μη-πλήρωση τής οπής).

Το σημείο S1 είναι δηλωτικό τής διαδικασίας υποκειμενοποίησης, εφόσον αντιστοιχεί στην ελάχιστη ενιαία μονάδα ταλάντωσης και αναστολής της, στην ελάχιστη μονάδα τής αλγεβρικής ιδιότητας τού ανήκειν και τής απόκλισης που αντιπροσωπεύει η ιδιότητα υποσυνόλου ενός τοπολογικού χώρου.

Το ότι το σημείο αυτό υφίσταται την έλξη τής δομής προσδιορίζεται μέσω τής αγωνίας, Α, όπου η υπέρβαση, κατά το μέρος που ενέχει τον κίνδυνο στέρησης τής έλλειψης, είναι το δεδομένο εκείνο που δικαιολογεί το ότι το σημείο S1 υπόκειται στο πεδίο τού χώρου-θέσης. Το γεγονός, επιπλέον, ότι αντιστοιχεί στο στοιχείο τής υπέρµετρης απώθησης και απώλειας τής πολικότητας τής έλλειψης δηλώνεται με το γράμμα Θ (θάρρος).

Στο μέτρο που το S1, νοούμενο τόσο ως διάνυσμα όσο και ως γωνία, υπόκειται σ’ έναν διπλό περιορισμό, θα αναλύεται, ανά κάθε σημείο, στις συνιστώσες του Α και Θ, η πρώτη με κατεύθυνση, κατά κάποιο τρόπο, «προς τα κάτω» και η δεύτερη με κατεύθυνση «προς τα πάνω».

3

Πώς μπορούμε να απεικονίσουμε την όλη υποκειμενική διαδικασία; Η βασική ιδέα είναι να πάρουμε το ολοκλήρωμα τού διανύσματος, για παράδειγμα, κατά μήκος τής διαδρομής από το S1 έως την πλευρά τής γωνίας που θεωρήσαμε ως όριο τού τυπικού υποκειμενικού (αναφορικά δηλαδή με την υπέρβαση ή την υπερβολή). Ας ονομάσουμε το σημείο αυτό S´1. Η υποκειμενική διαδικασία θα αντιστοιχεί στη διαδρομή S1 1 (Σχήμα 2).

Ο υπεραπλουστευμένος τρόπος με τον οποίο διατυπώνεται εδώ η βασική μας παραδοχή οφείλεται στο ότι ούτε η καταστροφή, ούτε, κυρίως, η επανασύνθεση δύνανται να παρουσιαστούν ευκρινώς.

Πώς μπορούμε να επανορθώσουμε αυτή τη διαλεκτική δυσλειτουργία; Η επανασύνθεση συνεπάγεται τη δημιουργία ενός νέου χώρου-θέσης. Για να αναπαραστήσουμε το γεγονός ότι η ανασύνθεση προκύπτει ως συνέπεια τής υποκειμενικής διαδικασίας, θα σχεδιάσουμε έναν νέο άξονα «ανασύνθεσης», επάνω από τον προηγούμενο και με την αντίστοιχη σ’ αυτόν κενή θέση, ούτως ώστε να αποδώσουμε σχηματικά τη μελλοντική τροχιά τού σημείου, επί τη βάσει δηλ. τής συμπλήρωσης τού κύκλου. Ο πρώτος άξονας τής γωνίας, που αναπαριστά τον μέγιστο βαθμό υπέρβασης, θα αντιστοιχεί επομένως στον άξονα τής καταστροφής. Το σύστημα αυτό των διπλών αξόνων, που ενοποιείται λόγω τής κοινής αναφοράς τους στην πρώτη διανυσματοποίηση, αποτελεί, εντός τού συγκεκριμένου τυπικού πλαισίου, συμβολική έκφραση τού γεγονότος ότι το υποκείμενο συνίσταται σε μια διαδικασία καταστροφής‒επανασύνθεσης. Για να απεικονίσουμε τη θέση τού υπερεγώ και τής δικαιοσύνης, θα χρησιμοποιήσουμε ένα κάθετο άξονα, ως έσχατο όριο κάθε νοητής καταστροφής, ο οποίος θα φέρει την εύλογη ονομασία «άξονας τής κατάργησης» και θα υποδηλώνει την τείνουσα στο άπειρο απόκλιση από την κενή θέση. Μέσω τού άξονα αυτού θα υπονοείται ότι δεν θα υπάρχει πλέον νόμος, αλλά μόνον το πραγματικό. Πρόκειται για τον άξονα τού υπεράνθρωπου θάρρους, τής αφόρητης αγωνίας, τής ολοκληρωτικής δικαιοσύνης και τού νεκρού υπερεγώ.

Ξεκινώντας λοιπόν από την κενή θέση, η εννοιολογική απεικόνιση τής υποκειμενικής διαδικασίας θα επιτυγχάνεται μέσω τής προβολής μιας υποκειμενικής θέσης πάνω στον άξονα τής κατάργησης. Το σημείο προβολής θα αποτελεί, κατά κάποιο τρόπο, ένα σχετικό μέτρο τής διανυθείσας τροχιάς. Και εδώ πάλι το σημείο αυτό καθορίζεται με διττό τρόπο: αφενός μεν από την αρχή τής προβολής εντός τού χώρου-θέσης, που αντιστοιχεί στη διάσταση τού υπερεγώ, και αφετέρου από τον ίδιο τον άξονα τής κατάργησης, όπου απεικονίζεται η διάσταση τής δικαιοσύνης.

 

4

Σε τι συνίσταται μια διαδικασία-υποκειμένου; Ας εξετάσουμε διαδοχικά τα επιμέρους στάδια. Λόγω τής καταστροφικής ορμής, που αντιστοιχεί στη στοιχειώδη μεταβολή (διαφορικό) Α/Θ,4 η τιμή υπέρβασης τού S1 μεταβάλλεται συνεχώς μέχρι να φτάσει την τιμή που αντιστοιχεί στο 1· και ας σημειωθεί ότι, στην πραγματικότητα, αυξάνεται πέραν τής τιμής αυτής στο τμήμα εκείνο τής καμπύλης μεταξύ των 1 και S´´1, που θα χαρακτηρίσουμε με τον όρο «υπέρβαση έναντι τής υπέρβασης» και το οποίο αντιστοιχεί κατά κάποιον τρόπο στην αναπόφευκτη εμφάνιση τής αριστεριστικής απόκλισης σε κάθε πλεγματική υποκειμενική δομή [tresse subjective]· στιγμή κατά την οποία υπερθεματίζεται το στοιχείο τής καταστροφής έναντι τής διαρθρωτικής της μορφής, έναντι τής γωνιακής προβολής και ενσωμάτωσής της στο πεδίο τού χώρου-θέσης, σαν να έχει εγκλωβιστεί σε μια ιλιγγιώδη διαδικασία αυτοκατάργησης — τής οποίας η αγωνιώδης θεματική μάς επιβάλει να ριχτούμε στις φλόγες τού κόσμου.

Στο σημείο ρ, που δηλώνει το ανώτατο όριο έκθεσης στο πραγματικό που δύναται να αντέξει το «θάρρος» και το οποίο αντιστοιχεί στο μέγιστο ύψος τής προβολής Δ/Υε,5 αρχίζει μια «πτώση», την οποία μπορούμε να αντιστοιχήσουμε στο σημείο S´´1 και η οποία αποδίδεται στο ότι η αγωνία υπερισχύει τού θάρρους, η έλξη έναντι τής απώθησης. Το σημείο αυτό μπορεί να ονομαστεί ως «στιγμή τής ενελικτικής υποκειμενοποίησης». Σε συνάρτηση προς αυτό, οι προβολές δηλώνουν το μέτρο τής υπερίσχυσης τής λειτουργίας τού υπερεγώ έναντι τής «ανοδικής» πορείας τής δικαιοσύνης.

Τέλος, στο S2 εντοπίζεται το σημείο ανάσχεσης σύμφωνα με μια διανυσματοποίηση επανασύνθεσης, η οποία καθορίζεται από την έλλειψη.

Εάν ξεκινώντας από το S1 σχεδιάσουμε την πορεία τού σημείου μέσω τού ρ, μέγιστη τιμή τής υπέρβασης, έως το S2, σημείο ανάσχεσης, όπου η υπερβολή ή το πλεόνασμα διαλύεται εντός τής μεριστικής εμμένειας, μπορούμε να διακρίνουμε τρεις ζώνες εγκάρσιες προς τους άξονες τής κατάργησης και τής συντήρησης. Στα αριστερά βλέπουμε τη ζώνη τής δράσης η οποία χαρακτηρίζεται από την υπεροχή τού θάρρους και την ανοδική καθετοποίηση τής προβολής Δ/Υε. Στο κέντρο, σε συσχέτιση προς την ενελικτική υποκειμενοποίηση, έχουμε τη ζώνη τής αντίδρασης, όπου η αγωνία (Α) τείνει να επικρατήσει έναντι τού θάρρους (Θ) και όπου το σημείο Δ/Υε αρχίζει να κατέρχεται. Στα δεξιά, βλέπουμε τη ζώνη τής παγίωσης. Όπως καταλαβαίνεται πρόκειται για τρεις στιγμές που συμπίπτουν χρονικά στα πλαίσια κάθε υποκειμενικής διαδικασίας. Ο χώρος, ο οποίος υπερτερεί έναντι τού χρόνου, συνιστά τεκμήριο τής συνύπαρξής τους.

Μπορούμε βεβαίως να συνεχίσουμε επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία ως εξής:


Και εδώ έχουμε τον αποσυναρμολογούμενο κοχλία τής περιοδοποίησης.

[1] Στο πρωτότυπο δείτε σελ. 320-24· στη μετάφραση τού B.Bosteels, σελ. 304-08.
[2] Το υποκείμενο είναι «η γωνιακή κλίση» [angulation].
[3] Ως υποκείμενο πρέπει μάλλον να θεωρηθεί «η διανυσματική κίνηση» [le mouvement vectoriel].
[4] Αγωνία/Θάρρος.
[5] Δικαιοσύνη/Υπερεγώ.

(WordCnt: 1604)
Εικόνα: http://imagesvolesdestempsenfuis.blogspot.com/2011/01/glyn-warren-philpot-1884-1937.html

Advertisements
 

Ετικέτες: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s