RSS

Ζωή αιώνια (τελευταίο μέρος) — Τζ. Αγκάμπεν

07 Μαρ.

Le règne et la gloire (8.26, σελ.374-76)
G.Agamben

(το πλήρες κείμενο (I-III) εδώ)

א Ένα πρότυπο για την εν λόγω λειτουργία απενεργοποίησης κάθε ανθρώπινου και θεϊκού έργου παρέχεται από το ποίημα. Και τούτο διότι η ποίηση είναι εκείνη ακριβώς η γλωσσική λειτουργία που καθιστά ανενεργό τη γλώσσα — ή, σύμφωνα με την ορολογία τού Σπινόζα, το σημείο όπου η γλώσσα, έχοντας απενεργοποιήσει τις επικοινωνιακές και πληροφοριακές της λειτουργίες και ακολουθώντας πλέον τη δική της δυναμική, ενατενίζει τη λεκτική της δύναμη αποκτώντας έτσι πρόσβαση στη δυνατότητα απελευθέρωσής της προς νέα χρήση. Ως εκ τούτου, η Vita nova ή τα Canti αποτελούν την ενατένιση τής ιταλικής γλώσσας, οι σιξτίνες[15] τού Αρνό Ντανιέλ την ενατένιση τής προβηγκιανής γλώσσας, οι ύμνοι τού Χέλντερλιν ή τα ποιήματα τής Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν την ενατένιση τής γερμανικής, οι Εκλάμψεις την ενατένιση τής γαλλικής και ούτω καθ’ εξής. Επιπλέον, το ποιητικό υποκείμενο δεν ταυτίζεται με τον συγγραφέα των ποιημάτων, αλλά είναι το υποκείμενο εκείνο που εμφανίζεται τη στιγμή που η γλώσσα, έχοντας τεθεί εκτός λειτουργίας, καθίσταται — καθ’ εαυτή και δι’ εαυτή — αμιγώς ρητή.

Αυτό ακριβώς που η ποίηση επιτελεί μέσω τής δύναμης τού λέγειν, η πολιτική και η φιλοσοφία οφείλουν να το επιτελέσουν μέσω τής δύναμης τής ενέργειας. Δια μέσου τής αναστολής των οικονομικών και βιολογικών λειτουργιών τού ανθρώπινου σώματος, εκθέτουν ό,τι δύναται να επιτελεσθεί από αυτό διανοίγοντας έτσι τη δυνατότητα απόδοσής του σε νέες χρήσεις.

א Μόνον στο πλαίσιο τής προοπτικής που διανοίγεται με τη συγκεκριμένη γενεαλογία τής κυβέρνησης και τής δόξας είναι δυνατόν αφενός μεν να προσδώσουμε τη δέουσα σημασία στην απόφαση τού Χάιντεγκερ να αντιμετωπίσει ως το έσχατο μεταφυσικό πρόβλημα το ερώτημα τής τεχνικής/τεχνολογίας, αφετέρου δε να αναγνωρίσουμε τους περιορισμούς τής απόφασής του αυτής. Πράγματι, το Ge-stell (σύ-στημα), που, κατά τον χαϊντεγκεριανό ορισμό τής ουσίας τής τεχνολογίας, συνίσταται στην «απόλυτη διαταξιμότητα όλων όσων είναι παρόντα» (M. Heidegger, Bremer und Freiburger Vorträge, σελ.54)[16] — στη δραστηριότητα διευθέτησης, διάθεσης και συσσώρευσης, υπό μορφή αποθεμάτων (Bestand), τόσο των υλικών αντικειμένων όσο και των ίδιων των ανθρώπων — δεν είναι τίποτε άλλο από εκείνο που μέσα από το πρίσμα τής έρευνάς μας εμφανίστηκε με τη μορφή τής οικονομίας, με τη μορφή δηλαδή τού θεολογικού μηχανισμού διακυβέρνησης τού κόσμου. Η διαταξιμότητα (Bestellbarkeit) ταυτίζεται ουσιαστικά με την κυβερνησιμότητα, ενώ εκείνο που στο θεολογικό επίπεδο εμφανίζεται ως κάτι που έχει ανάγκη ρύθμισης και καθοδήγησης προς την κατεύθυνση τής σωτηρίας προορίζεται στο επίπεδο τής τεχνολογίας να αποτελέσει το διαθέσιμο απόθεμα για το σύ-στημα (Ge-stell). Υπάρχει μάλιστα απόλυτη αντιστοιχία (και όχι μόνο από άποψη μορφής: το γερμανικό stellen αποτελεί, πράγματι, όρο ισοδύναμο τού ponere [θέτειν]) μεταξύ τού Ge-stell και τού λατινικού dispositio, όρος που συνιστά μετάφραση τής ελληνικής λέξης «οἰκονομία». Το Ge-stell είναι ο μηχανισμός τής απόλυτης και ολοκληρωτικής διακυβέρνησης τού κόσμου.

Ωστόσο, εδώ διαπιστώνουμε την ανεπάρκεια επίλυσης τού προβλήματος τής τεχνολογίας στο πλαίσιο τού χαϊντεγκεριανού εγχειρήματος. Στο μέτρο που, αυτή καθ’ εαυτή, η τεχνολογία είναι «κάθε άλλο παρά τεχνολογική» (αυτόθι σελ.57) — αλλά απεναντίας, αποτελεί την εποχιακή μορφή τής αποκάλυψης‒απόκρυψης τού είναι—, θεμελιώνεται, σε τελική ανάλυση, στην οντολογική διαφορά, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που η οικονομία‒διακυβέρνηση εδράζεται στην τριαδική οικονομία. Σύμφωνα λοιπόν με τον Χάιντεγκερ, το πρόβλημα τής τεχνολογίας δεν είναι θέμα που ανήκει στην αποφασιστική αρμοδιότητα των ανθρώπων, ενώ η αυτοαναίρεση τού κόσμου που εμφανίζεται εντός τού Ge-stell συνιστά το «υπέρτατο μυστήριο τού είναι» (αυτόθι σελ.57), όπως ακριβώς το «μυστήριο τής οικονομίας» αποτελεί το πιο απόκρυφο μυστήριο τού Θεού. Αυτός είναι και ο λόγος που οι άνθρωποι δεν μπορούν να ανταποκριθούν (entsprechen) στο μυστήριο αυτό παρά μόνο σε ένα πλαίσιο όπου η φιλοσοφία μοιάζει να απορροφάται και να ενσωματώνεται στη θρησκεία (όπως εύγλωττα δηλώνει και το όνομα τής συγκεκριμένης διαδικασίας [Kehre]) μέσω τής επιστροφής στην τεχνική έννοια τής μετά-νοιας ή μεταστροφής (στα γερμανικά Bekehrung). Η σωτηρία (Rettung) που μεστώνει και αυξάνεται κάτω από τον κίνδυνο τής τεχνολογίας δεν παραπέμπει σε κάποια πράξη, αλλά σε μια αναδίπλωση εντός τής ουσίας, στην προσφορά καταφυγίου (in die Hut nehmen), σε μια χειρονομία προφύλαξης (wahren) (αυτόθι σελ.102).

Το ότι ο Χάιντεγκερ δεν κατορθώνει να επιλύσει το πρόβλημα τής τεχνολογίας οφείλεται στην αδυναμία του να το αναγάγει στο επίπεδο τής πολιτικής. Τόσο η οικονομία τού είναι — η εποχιακή αποκάλυψή του μέσω μιας απόκρυψης — όσο και η θεολογική οικονομία αποτελούν μυστήριο τής πολιτικής που συνδέεται με το γεγονός τής εμφάνισης τής εξουσίας με τη μορφή τής Κυβέρνησης· ενώ πολιτική είναι εκείνη η λειτουργία που κατορθώνει να επιλύσει το μυστήριο αυτό απενεργοποιώντας και αχρηστεύοντας τον τεχνικοοντολογικό μηχανισμό. Χωρίς να αναλαμβάνει τον ρόλο τού ποιμένα τού είναι και τού θεϊκού, είναι εκείνη η λειτουργία που, εντός τού είναι και τού θεϊκού, εξουδετερώνει και αποτελειώνει την οικονομία τους.


[15] [Στιχουργική μορφή αποτελούμενη από έξι εξάστιχα και ένα τρίστιχο]

[16] [«Das Wesen der Technik ist das Ge-Stell»].
[Σημ. Μετ. Νομίζω ότι παραπομπή πρέπει να γίνει και στη σελίδα 44 «Das Ge-Stell rafft alles Bestellbare zum voraus in das Gleiche der unberschränkten Bestellbarkeit des vollständigen Bestandes».]

Εικόνα: thenewpostliterate.blogspot.com

Advertisements
 

Ετικέτες: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s