RSS

«Ένα κίνημα που θα διαρκέσει μήνες ή και χρόνια»— Σαμίρ Αμίν

08 Αυγ.

Σαμίρ Αμίν (Ουμανιτέ, 1/8)

Ποια είναι η προσωπική σας άποψη για τα τεκταινόμενα στον αραβικό κόσμο περίπου μισό χρόνο μετά την πτώση τού Μπεν Αλί στην Τυνησία και τού Χόσνι Μουμπάρακ στην Αίγυπτο;

Σαμίρ Αμίν: Το βέβαιο είναι ότι τίποτα πλέον δεν θα είναι όπως πριν. Κι αυτό γιατί δεν πρόκειται για μια εξέγερση με αποκλειστικό στόχο την απομάκρυνση των δικτατόρων που βρίσκονται στην εξουσία, αλλά για ένα κίνημα διαμαρτυρίας μακράς διαρκείας που θέτει υπό αμφισβήτηση τόσο την εγχώρια κοινωνική τάξη πραγμάτων στις ποικίλες εκφάνσεις της, δίνοντας μάλιστα ιδιαίτερη έμφαση στις κατάφωρες ανισότητες στην αναδιανομή των εισοδημάτων, όσο και την διεθνή τάξη πραγμάτων και, ειδικότερα, αφενός μεν, τη θέση των αραβικών χωρών στην παγκόσμια οικονομική τάξη — καθόσον τίθεται το ζήτημα τής άρνησης υποταγής στα κελεύσματα τού νεοφιλελευθερισμού — και, αφετέρου, τον ρόλο που αυτές καλούνται να διαδραματίσουν στο πλαίσιο τής παγκόσμιας πολιτικής τάξης, καθόσον δηλαδή αναδύεται η προοπτική τής αντίστασης στις υπαγορεύσεις των ΗΠΑ και τού ΝΑΤΟ. Αυτό το κίνημα, που επιδιώκει, λοιπόν, τον εκδηµοκρατισµό τής κοινωνίας, διεκδικώντας κοινωνική δικαιοσύνη και τη χάραξη μιας διαφορετικής εθνικής οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής με σαφή αντιιμπεριαλιστικό προσανατολισμό, θα διαρκέσει χρόνια και, όπως είναι φυσικό, θα χαρακτηρίζεται από προόδους και οπισθοδρομήσεις· θα έχει τις καλές και τις κακές του στιγμές, κι αυτό γιατί δεν θα μπορέσει να διατυπώσει εντός των επόμενων εβδομάδων ή μηνών τις λύσεις στα προβλήματα που το απασχολούν.

Σας προκάλεσε έκπληξη το γεγονός ότι νέα πολιτικά υποκείμενα, μεταξύ των οποίων μάλιστα και η νεολαία, αποτέλεσαν τους φορείς ή, καλύτερα, την κινητήρια δύναμη των επαναστατικών αυτών κινημάτων;

Σαμίρ Αμίν: Όχι, και νομίζω ότι αυτό είναι ένα πολύ θετικό στοιχείο. Πράγματι, βλέπουμε ότι οι νέες γενιές επαναπολιτικοποιούνται. Στην Αίγυπτο, για παράδειγμα, η νεολαία είναι σήμερα πολύ πολιτικοποιημένη. Έχει μάλιστα πολιτικοποιηθεί με τον δικό της τρόπο, σε απόσταση από τα πατροπαράδοτα αντιπολιτευτικά κόμματα μαρξιστικής προέλευσης, χωρίς όμως να έρχεται σε αντιπαλότητα με τα κόμματα αυτά. Μπορώ δε να σας πω ότι την παρούσα στιγμή μεταξύ τής νεολαίας και των ριζοσπαστικών κομμάτων τής μαρξιστικής αριστεράς — κομμουνιστικής και σοσιαλιστικής προέλευσης — χτίζονται δεσμοί βαθιάς συμπάθειας και γνήσιας εκτίμησης.

Λέτε ότι είναι ένα κίνημα μακράς διάρκειας, αλλά, παίρνοντας για παράδειγμα την περίπτωση τής Αιγύπτου, δεν νομίζετε ότι ελλοχεύει ο κίνδυνος να επιχειρήσουν οι συντηρητικές δυνάμεις να ιδιοποιηθούν τη δυναμική αυτών των επαναστάσεων;

Σαμίρ Αμίν: Υπάρχουν βεβαίως κίνδυνοι διαφορετικού χαρακτήρα, για παράδειγμα, το εναλλακτικό ενδεχόμενο τής εγκαθίδρυσης σε βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο ορίζοντα ενός ισλαμικού αντιδραστικού καθεστώτος. Αυτή είναι άλλωστε η γενικότερη στρατηγική επιδίωξη των Ηνωμένων Πολιτειών, τάση που δυστυχώς φαίνεται να ακολουθεί κατά πόδας και η Ευρώπη, τουλάχιστον όσον αφορά την Αίγυπτο· πιο συγκεκριμένα, επιδιώκουν τη συγκρότηση στην Αίγυπτο μιας πολιτικής συμμαχίας μεταξύ των Αδελφών Μουσουλμάνων και άλλων αντιδραστικών δυνάμεων, η οποία επιπλέον θα απολαμβάνει την υποστήριξη των συμμάχων τής Ουάσινγκτον στην περιοχή — κατ’ αρχάς τής Σαουδικής Αραβίας, αλλά ακόμη και τού Ισραήλ. Όσον αφορά τώρα το ερώτημα εάν θα επιτύχουν ή όχι, είναι πράγματι δυνατόν η λύση αυτή να λειτουργήσει μεσοπρόθεσμα, αλλά αυτό δεν μπορεί να αποτελεί απάντηση στα προβλήματα τού αιγυπτιακού λαού. Ως εκ τούτου, το κίνημα διαμαρτυρίας και πάλης θα συνεχιστεί με εντεινόμενο ρυθμό. Εκτός αυτού, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το ίδιο το ρεύμα των Αδελφών Μουσουλμάνων διέρχεται περίοδο κρίσης…

Ως προς το ζήτημα που μόλις αναφέρατε ακροθιγώς, ποια η γνώμη σας για τις εξελίξεις στην Συρία, όπου ο Μπασάρ αλ-Άσαντ επέτρεψε τη λειτουργία τού πολυκομματισμού ελπίζοντας έτσι να αποκαταστήσει την ηρεμία;

Σαμίρ Αμίν: Η κατάσταση στη Συρία είναι εξαιρετικά πολύπλοκη. Μέχρι πρότινος το μπααθικό καθεστώς διέθετε τη λαϊκή νομιμοποίηση, πράγμα που πλέον δεν ισχύει, καθώς, αφενός μεν, το καθεστώς γίνεται όλο και πιο αυταρχικό και αστυνομοκρατούμενο, αφετέρου δε, έχει όντως επιδείξει υπερβολική διαλλακτικότητα όσον αφορά τις απαιτήσεις και πιέσεις τού οικονομικού φιλελευθερισμού. Δεν πιστεύω ότι αυτό το καθεστώς μπορεί να εκδημοκρατιστεί. Αναγκάζεται σήμερα να κάνει παραχωρήσεις και αυτό είναι βεβαίως θετικό, αφού μια εξωτερική επέμβαση, όπως αυτή στη Λιβύη, θα ήταν μια επιπλέον καταστροφή — πράγμα που στην περίπτωση τής Συρίας ευτυχώς αποκλείεται. Εκτός αυτού, σε σύγκριση με την κατάσταση στην Αίγυπτο και την Τυνησία, βασικό στοιχείο αδυναμίας τού συριακού κινήματος διαμαρτυρίας αποτελεί ο εξαιρετικά ετερόκλητος χαρακτήρας του. Χωρίς να θέλω να προβώ σε γενικεύσεις, πιστεύω ότι το πρόγραμμα πολλών εκ των συμμετεχόντων εξαντλείται στην απλή διαμαρτυρία, ενώ δεν γίνεται συσχέτιση τού δικτατορικού χαρακτήρα τού καθεστώτος με τις φιλελεύθερες επιλογές του στον οικονομικό τομέα.

Δεν σας ανησυχεί το ενδεχόμενο μιας εσωτερικής κατάρρευσης, εν όψει τού κινδύνου διαθρησκειακών συγκρούσεων μεταξύ σουνιτών, αλαουιτών, δρούζων, και χριστιανών;

Σαμίρ Αμίν: Αυτός ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Η κατάρρευση των κρατών τής περιοχής αποτελεί, βεβαίως, μέρος τού ευρύτερου σχεδίου των ΗΠΑ και τού Ισραήλ, δεν θα είναι ωστόσο εύκολο να επιτευχθεί κάτι τέτοιο. Και αυτό γιατί, παρά τις υπάρχουσες μεταξύ τους διαφορές, το εθνικό αίσθημα αποτελεί ισχυρή συνιστώσα όλων των σημερινών κινημάτων αμφισβήτησης τού καθεστώτος.

Όμως έχουμε και την περίπτωση τής Υεμένης, συμμάχου των ΗΠΑ.

Σαμίρ Αμίν: Ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ εξακολουθούν να υποστηρίζουν το καθεστώς τού Αλί Αμπντάλα Σάλεχ είναι ότι φοβούνται τον λαό τής Υεμένης, κυρίως στον Νότο τής χώρας, που στο παρελθόν κυβερνιόταν από ένα μαρξιστικό προοδευτικό καθεστώς, το οποίο απολάμβανε ισχυρής λαϊκής υποστήριξης και νομιμοποίησης. Δυνάμεις προερχόμενες από τον χώρο αυτό συμμετέχουν μάλιστα ενεργά στο σημερινό κίνημα κοινωνικής διαμαρτυρίας. Η Ουάσινγκτον και οι σύμμαχοί της φοβούνται συνεπώς μια διάσπαση τής χώρας και την παλινόρθωση τού προοδευτικού καθεστώτος στην Νότια Υεμένη. Ως εκ τούτου, με τις ευλογίες τής αμερικανικής κυβέρνησης, το καθεστώς τής Υεμένης αφήνει τις δυνάμεις τής Αλ-Κάιντα — που επίσης λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό ως υποχείρια των ΗΠΑ στην περιοχή — να καταλάβουν πόλεις τού νότου, εκφοβίζοντας και εκβιάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα προοδευτικά στρώματα τής κοινωνίας, προκειμένου να συμβιβαστούν με την παραμονή τού Σάλεχ στην εξουσία.

Και η γνώμη σας όσον αφορά την κατάσταση στη Λιβύη, όπου είναι πλέον εμφανής ο κίνδυνος τής εσωτερικής κατάρρευσης;

Σαμίρ Αμίν: Η κατάσταση εκεί είναι δραματική, αλλά διαφέρει από εκείνη τής Αιγύπτου και τής Τυνησίας. Οι αντικαθεστωτικές δυνάμεις στη Λιβύη είναι πάρε τη μία και χτύπα την άλλη. Ο Πρόεδρος τού Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου (CNT), ο Μουσταφά Αμπντελτζαλίλ, είναι ένας πολύ ιδιόρρυθμος «δημοκράτης»: ήταν ο δικαστής που καταδίκασε σε θάνατο τις Βουλγάρες νοσοκόμες, πριν αναρριχηθεί στο αξίωμα τού υπουργού δικαιοσύνης τής κυβέρνησης τού Καντάφι. Το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο είναι ένα μπλοκ υπερσυντηρητικών δυνάμεων. Όσο για τις ΗΠΑ, στόχος τους δεν είναι το πετρέλαιο. Οι Αμερικανοί έχουν ήδη αρκετό πετρέλαιο. Επιδίωξή τους είναι να θέσουν τη Λιβύη υπό την κηδεμονία τους, με απώτερο σκοπό την εγκατάσταση στη χώρα αυτή τής αμερικανικής Στρατιωτικής Διοίκησης τής Αφρικής (Africom), που σήμερα εδρεύει στη Στουτγάρδη τής Γερμανίας, μετά την άρνηση των αφρικανικών χωρών — όποια ερμηνεία κι αν δοθεί στη στάση τους — να δεχτούν την εγκατάστασή της σε χώρα τής αφρικανικής ηπείρου. Τέλος, όσον αφορά τον κίνδυνο διάσπασης τής χώρας σε δύο ή τρία ανεξάρτητα κράτη, οι ΗΠΑ μπορούν κάλλιστα να επιλέξουν το ιρακινό πρότυπο, δηλαδή την τυπική διατήρηση τής ενότητας τής χώρας υπό την στρατιωτική προστασία τής Δύσης.

(Εικόνα http://artodyssey1.blogspot.com/2011/02/alessandro-kokocinski.html)

Advertisements
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s