RSS

Πότε η διασάλευση τής τάξης γίνεται εξέγερση;

13 Αυγ.

Πότε η διασάλευση τής τάξης μετατρέπεται σε εξέγερση;
Carl Finamore

Η άνευ προηγουμένου εξέγερση των τελευταίων μερικών ημερών στις πιο εξαθλιωμένες μειονοτικές γειτονιές τού Λονδίνου ταρακούνησε το σοβαρό και μετρημένο στις αντιδράσεις του βρετανικό κατεστημένο. Ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, που υποχρεώθηκε να διακόψει τις θερινές του διακοπές στην Τοσκάνη τής Ιταλίας, βρήκε πίσω του μια πόλη λουσμένη στην ξανθοκόκκινη λάμψη των πυρκαγιών. Δεν ήταν ο μόνος που έχασε τον ύπνο του.

Στο πλαίσιο τής προσπάθειας ανάπτυξης — για το Λονδίνο μόνο — μιας αστυνομικής δύναμης 16.000 ανδρών, οι ποδοσφαιρομανείς Άγγλοι διαπίστωσαν με απογοήτευση ότι αναβλήθηκε ο αγώνας με την Ολλανδία που είχε προγραμματιστεί για τις 10 Αυγούστου στο Γουέμπλεϊ.

Επομένως, τουλάχιστον για αυτή την εβδομάδα, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι, μετά από χρόνια αδιαφορίας για το ζήτημα τής εξόφθαλμης ανισότητας και κοινωνικής αδικίας, ολόκληρη η Αγγλία έδωσε επιτέλους προσοχή στα προβλήματα τόσο τής συνωστισμένης γειτονιάς τού Τότεναμ στο βόρειο Λονδίνο όσο και άλλων όμοιων μειονοτικών κοινοτήτων στο Μπέρμιγχαμ, στο Μάντσεστερ, στο Λίβερπουλ και στο Μπρίστολ — πόλεις που σήμερα ζουν την αναζωπύρωση μιας πύρινης κοινωνικής συνείδησης.

Το Τότεναμ, απ’ όπου μάλιστα ξεκίνησαν τα πρώτα επεισόδια με αφορμή τον θάνατο από αστυνομικά πυρά ενός άοπλου μαύρου νεαρού, είναι μια αυθεντική πολυπολιτισμική κοινότητα που, ως επί το πλείστον, αποτελείται από γεννημένους στην Αγγλία Αφρο-Καραϊβικανούς, αλλά επίσης και από Τούρκους, Πορτογάλους, Αλβανούς, Κούρδους και Σομαλούς και όπου, όπως φημολογείται, μιλιούνται 300 διαφορετικές γλώσσες. Διεκδικεί τον τίτλο μιας από τις πιο πολύμορφες κοινότητες τής Ευρώπης, αλλά εκείνο που κυρίως μοιράζονται όσοι ζουν εκεί είναι η έντονη φτώχεια τους, όπως επίσης και η κατάφωρη κακομεταχείριση και παραμέλησή τους εκ μέρους των πλουσίων και ισχυρών.

Η σημερινή εξέγερση στο Λονδίνο διαφέρει από τις μαζικές διαμαρτυρίες στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενώ πρέπει επίσης να διακριθεί και από τις εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή. Οι φτωχοί τού Τότεναμ μοιράζονται, ωστόσο, πολλά κοινά με τα αδέρφια τους στις μαύρες και άλλες μειονοτικές κοινότητες τής Βορείου Αμερικής. Ούτε οι μεν ούτε οι δε διαθέτουν ισχυρούς και ανεξάρτητους υποστηρικτές εκτός τού πολιτικού κατεστημένου.

Η εξέγερση τού Λονδίνου οιωνός τού μέλλοντος τής Αμερικής;

Τόσο στη Βρετανία όσο και στις ΗΠΑ, οι παραδοσιακές τοπικές-κοινοτικές και εργατικές οργανώσεις, που υποτίθεται εκπροσωπούν την εργατική τάξη, έχουν διαψεύσει όλες τις προσδοκίες των κοινοτήτων αυτών, επιτρέποντας στα στελέχη τής Ντάουνινγκ Στριτ και τής Γουόλ Στριτ να επιβάλουν τις πιο άγριες πολιτικές λιτότητας σε βάρος των λιγότερο εκπροσωπούμενων συμπολιτών μας.

«Αλλά πάνω απ’ όλα, [η εξέγερση] φέρνει ξανά στην επιφάνεια την εξαπάτηση και τον εμπαιγμό εκ μέρους όσων φιλοδοξούν να εμφανιστούν ως ηγέτες μας. Ούτε ένας μαύρος «ηγέτης» δεν βγήκε να υπερασπιστεί δημόσια τη νεολαία. Απολύτως κανένας.» Αυτά γράφει ο Χαλ Όστιν στις 9 Αυγούστου στο CounterPunch. Ο Όστιν, ο οποίος κατάγεται από τα Μπαρμπάντος και ζει σήμερα στο Λονδίνο, είναι επιφανής δημοσιογράφος και κοινωνικός σχολιαστής από τη μαύρη κοινότητα. Αλλά το ίδιο δεν μπορούμε να πούμε για την Αμερική, όπου εμφανώς απουσιάζουν από τον εθνικό διάλογο εξέχοντες ομιλητές που να προσπαθούν να κινητοποιήσουν τις καταπιεσμένες κοινότητες, ούτως ώστε, για παράδειγµα, να διατυπώσουν το αίτημα τής δημιουργίας θέσεων εργασίας;

Βεβαίως, μια διαφορετική εκδοχή για τα γεγονότα στο Τότεναμ προβάλλεται από την βρετανική κυβέρνηση — εκδοχή που αναπαράγεται πιστά από το σύνολο σχεδόν τού καθεστωτικού τύπου. Είναι προφανώς τυπική η αντίδραση τού Μάικλ Γκόλντφαρμπ, ανταποκριτή τής GlobalPost στο Λονδίνο, που, σύμφωνα με τον ιστότοπο PBS NEWSHOUR, φέρεται να θεώρησε ανάξιο λόγου το ζήτημα των κοινωνικών προβλημάτων τού Τότεναμ, σχολιάζοντας ως εξής: «η κατάσταση έντασης [με αφορμή τη δολοφονία από την αστυνομία τού μαύρου νεαρού] ξέφυγε πολύ γρήγορα από κάθε έλεγχο· αλλά, σχεδόν ευθύς εξαρχής, ήταν ολοφάνερο ότι επρόκειτο για καθαρό πλιάτσικο» στο οποίο, πάντα σύμφωνα με τον σχολιαστή, επιδόθηκαν κυρίως άνεργοι νέοι που δεν έχουν τίποτα καλύτερο να κάνουν τα ζεστά καλοκαιρινά βράδια. Η χυδαία αυτή άποψη, που όπως φαίνεται συμμερίζονται πολλοί στη Βρετανία, επιβεβαιώνει τού λόγου το αληθές: οι κάτοικοι τού Τότεναμ είναι κοινωνικά και πολιτικά αποκλεισμένοι τόσο από την υπόλοιπη βρετανική κοινωνία όσο και κυρίως από τα άλλα τμήματα τής εργατικής τάξης.

Το γεγονός τής απομονωμένης τους ύπαρξης δικαιολογεί, κατ’ αρχήν, τη μορφή που έλαβε η εξέγερση — μοιάζοντας, στα μάτια των περισσότερων, μάλλον με χαώδη αναταραχή παρά με τις πολύ καλύτερα οργανωμένες μαζικές ανακατατάξεις στη Μαδρίτη, στην Αθήνα και στο Κάιρο, όπου μεγάλα τμήματα τού πληθυσμού κατόρθωσαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους εξασφαλίζοντας ευκολότερα την παγκόσμια συμπάθεια και θαυμασμό. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι, στις περιπτώσεις αυτές, παρόμοιες ουσιαστικά δράσεις και ενέργειες κατάφεραν τελικά να κερδίσουν σημαντική υποστήριξη εκ μέρους ισχυρών μαζικών κοινωνικών οργανώσεων, πράγμα που συνέβαλε στη αποτελεσματικότητα και δυναμικότητα των αντίστοιχων κινημάτων διαμαρτυρίας. Η ευθύνη για τις απεγνωσμένες ενέργειες στο Τότεναμ βαρύνει επίσης τις οργανώσεις τής εργατικής τάξης, που απέτυχαν παταγωδώς να προσελκύσουν και να ενσωματώσουν τις κοινότητες αυτές, προσφέροντάς τους τα κοινά προνόμια και πλεονεκτήματα των μελών τους και αντιμετωπίζοντας τους ισότιμα σαν αδελφούς και αδελφές. Πιστεύω πως η πρώιμη και έγκαιρη πολιτική και οργανωτική τους ενσωμάτωση θα μετέβαλε και θα ενίσχυε σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι τού Τότεναμ αντέδρασαν αυτές τις τελευταίες μέρες.

Διχασμένοι και αποδιοργανωμένοι

Στην εποχή τού θριάμβου τού κινήματος των πολιτικών δικαιωμάτων οι απόπειρες συγκρότησης ενός κοινωνικού και πολιτικού συνασπισμού των δυνάμεων τής μαύρης κοινότητας απαντήθηκαν με την επιβολή αστυνομικής τρομοκρατίας και με μια σειρά κρατικά υποκινούμενων δολοφονιών, όπως αποδεικνύουν οι αποκαλύψεις που περιέχονται στα έγγραφα τής αμερικανικής κυβέρνησης που αφορούν το πρόγραμμα COINTELPRO. Έτσι, ήδη από τις αρχές τής δεκαετίας τού 1970, μαχητικές οργανώσεις όπως, για παράδειγμα, οι SNCC, CORE, SCLC,[1] οι Μαύροι Πάνθηρες, οι «Young Lords», τα Καφέ Μπερέ κ.ο.κ., που ήταν ήδη στο στόχαστρο τού FBI, καθώς επίσης και πλήθος άλλων αποτελεσματικών κοινωνικοπολιτικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνταν στις κοινότητες των καταπιεσμένων, άρχισαν σταδιακά να αντικαθίστανται από εγκληματικές συμμορίες. Αυτό βεβαίως καλλιέργησε ένα αίσθημα ανημποριάς, το οποίο σήμερα εκδηλώνεται μέσα από μεμονωμένες και διάσπαρτες εκρήξεις οργής και απελπισίας που συνοδεύουν απόλυτα δικαιολογημένες αντιδράσεις απέναντι στα φαινόμενα τής αστυνομικής βίας και τής φτώχειας. Έτσι βλέπουμε ορισμένες φορές να συνυφαίνονται εκδηλώσεις διαμαρτυρίας με στοιχεία αντικοινωνικής συμπεριφοράς τα οποία είχαν προγενέστερα υιοθετηθεί ως τεχνικές επιβίωσης.

Για παράδειγμα, τόσο στο Τότεναμ όσο και στο Κάιρο, τα πυρπολημένα αυτοκίνητα και γραφεία τής αστυνομίας ήταν οι εμφανείς πολιτικοί στόχοι τής δράσης των διαδηλωτών· στην πρώτη όμως περίπτωση αυτοί προέβησαν και σε τυφλούς εμπρησμούς κτιρίων, ενώ υπήρξαν και ατομικά περιστατικά θυματοποίησης ως αποτέλεσμα τού συσσωρευμένου θυμού των συμμετεχόντων στα επεισόδια. Αναφέρθηκαν και άλλα περιστατικά εγκληματικής δραστηριότητας ή ακόμα και οι συγκρούσεις μεταξύ συμμοριών που δρουν στην καταπιεσμένη κοινότητα τού Τότεναμ — περιστατικά τα οποία είναι επίσης δυνατόν να ερμηνευθούν ως αποτέλεσμα δεκαετιών αποδιοργάνωσης και διάλυσης των καταπιεσμένων κοινοτήτων. Τα ανωτέρω δεν είναι δικαιολογίες ή συνηγορίες υπέρ των ταραχοποιών, αλλά μια εύλογη ερμηνεία που περιλαμβάνει πρόταση επίλυσης των σχετικών προβλημάτων: κατά τη γνώμη μου, είναι ανάγκη να οικοδομηθούν νέες οργανώσεις με στόχο τη συσπείρωση τής κοινότητας γύρω από κοινούς στόχους και φιλοδοξίες.

Η εξάπλωση των εγκληματικών συμμοριών και η απόλυτη έλλειψη μιας σθεναρής, αξιόπιστης και κοινωνικο-ταξικά συνειδητοποιημένης ηγεσίας συνιστούν ομοίως έκφανση τής αποκοπής των κοινοτήτων αυτών από την πολιτική και κοινωνική ζωή τής πλειοψηφίας των εργατών. Αυτή όμως η πραγματικότητα, που έχει ως επίπτωση τη στρέβλωση τού τρόπου αντίδρασής τους, δεν μπορεί να αμαυρώσει τον βαθιά κοινωνικό χαρακτήρα τής εντυπωσιακής εξέγερσης τού Τότεναμ, στην οποία συνεπώς οφείλουμε να παράσχουμε την ανεπιφύλακτη υποστήριξή μας.

Όταν το 1965 ξέσπασε η εξέγερση τού Γουότς στο Λος Aντζελες, πολλοί επίσης έσπευσαν να την αποδοκιμάσουν, χαρακτηρίζοντάς την ως εγκληματική. Ωστόσο, οι κινητοποιήσεις πέρασαν στην ιστορία ως μια από τις αυθεντικές επαναστάσεις κατά τής φτώχειας και των φυλετικών διακρίσεων. Κατά τον ίδιο τρόπο, το Τότεναμ θα γραφτεί με φωτεινά γράμματα στις σελίδες της ιστορίας. Τόσο στη Βρετανία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι πλούσιοι και οι ισχυροί εκμεταλλεύονται τους ανταγωνισμούς και διαιρέσεις στις καταπιεσμένες κοινότητες. Θα μπορούσε, δε, να υποστηρίξει κανείς ότι η πολιτική τής εγκληματικοποίησης προωθείται απ’ αυτές ακριβώς τις δυνάμεις με σκοπό την υπονόμευση τής κοινωνικής ενότητας, μέσω τής οποίας θα μπορούσαν οι καταπιεσμένοι να αναδειχθούν σε ισχυρή πολιτική δύναμη. Περισσότερο ακόμα και από τις τωρινές, εξαιρετικά δυσάρεστες και απρόβλεπτες ταραχές, οι πλούσιες ελίτ στη Βρετανία τρέμουν την προοπτική ενός ισχυρού, πολιτικά ενωμένου Τότεναμ. Και όσο για τα πλουσιότερα ξαδέρφια τους στην Αμερική, στη χώρα μας οι πλούσιες ελίτ έχουν πλήρη συναίσθηση τού κλίματος τής λαϊκής δυσαρέσκειας που σιγοβράζει λόγω των δρακόντειων περικοπών στις κοινωνικές παροχές και στις θέσεις εργασίας, ανάλογων με εκείνες που υιοθετήθηκαν στη Βρετανία. Τα ζητήματα αυτά αφορούν άμεσα την πλειοψηφία των αμερικανών πολιτών. Ευελπιστώ, λοιπόν, ότι το δίδαγμα που θα αντλήσουμε από τα γεγονότα τού Τότεναμ είναι ότι το καλύτερο που μπορεί να γίνει είναι μια ενιαία και συντονισμένη αντίδραση, ώστε να μην αφεθεί στη μοίρα της καμιά κοινότητα ή επιμέρους ομάδα τής εργατικής τάξης.

[1] Αντίστοιχα, Φοιτητική Μη Βίαιη Συντονιστική Επιτροπή· Συνέδριο για την φυλετική ισότητα· Συνέδριο τής Νότιας Χριστιανικής Ηγεσίας.

Advertisements
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s